طب سنتي وحجامت


نظر پزشکان ايران در مورد حجامت

به تازگی مجله پزشکی امروز که جايگاه ويژه ای در بين پزشکان دارد مطالبی را در مور حجامت از نظر پزشکان موافق و مخالف به عنوان تباذل نظر درج کرده که در اينجا پاره ای از انها را می بينيم .

پيشگفتار (حجامت)

 

با قوت گرفتن طب مکمل و جانشين، بسياري از شيوه‌هاي درماني کهن جلوه‌يي تازه‌ يافته و نتايجي که با استفاده از اين شيوه‌ها در جهت رفاه حال بيمار به دست مي‌آيد موجب شده است تا نظرات ضد و نقيضي در اين موارد به وجود آيد. طب متعارف آن شيوه‌يي را موثر مي‌داند که پس از انجام کارآزمايي‌هاي غلاظ و شداد باليني با خاصه‌هاي دوسوناآگاه، تصادفي شده و داراي شاهد و مورد تاثير آن در بيماران ثابت شده باشد، از طرف ديگر طب جانشين از شيوه‌هايي استفاده مي‌کند که سابقه و قدمت چندين هزار ساله دارد و معتقد است اگر اين شيوه‌ها تاثير نداشت انجام آنها تا به اين حد دوام نمي‌يافت.اين جنگ وجدل‌ها تا به آنجا پيش رفته است که گاه مساله‌ي مهم‌تر يعني خود بيمار فراموش شده است.

          « پزشکي امروز » با توجه به اين مساله و بدون جبهه‌گيري و با اعتقاد به اينکه هيچ يک از نکات نامکشوف بدون گفتمان به نتيجه‌ي مطلوب نمي‌رسد، بر آن شد به علت کثرت مقالات موافق و مخالف در مورد حجامت و ساير مطالب مربوط به حيطه‌ي درمان و طب، اين مقالات را در کنار يکديگر به چاپ برساند. خوانندگان گرامي بايد توجه داشته باشند که مسووليت صحت و سقم مطالب نگاشته شده در تمامي مقالات « پزشکي امروز » برعهده‌ي نويسنده‌ي مقاله است و نشانه‌ي مشي نشريه نيست. ضمن آنکه تقاضا مي‌شود رعايت حقوق و احترام متقابل همکاران در مقالات نگاشته شده ملحوظ گردد.

 

 

حجامت در عصر جديد

دکتر مجتبي ميردامادي

 طب سوزني

 

 

با تشکر ازشما که باچاپ مقالات و نظرات همکاران پزشک زمينه‌ي برخورد افکار و روشنگري در بعضي ازمباحث پزشکي را فراهم مي آوريد که مخالفان و موافقان بسياري دارد ازجمله مسأله‌ي حجامت که ازسالهاي دور به عنوان روش درماني مورد استفاده بوده است و چون تاکنون کسي نتوانسته به صورت علمي مزاياي آن را نسبت به روشهاي ديگر به اثبات رساند و آنچه موافقان استفاده کرده‌اند يا با توسل به احاديث بوده و يا حتي به ابوعلي‌سينا نسبت داده‌اند دليلي بر برتري ازخون‌گيري از رگ بيمار درحد همان خون حجامت (50cc) به طور مستقيم  نمي‌شود و بايد گفت اگر روزي پيغمبر براي سفر از مکه به مدينه سوار برشتر مي‌شدند اين بدان معني نيست که اگر هواپيما مي‌بود پيغمبر باز هم با شترمسافرت مي‌کردند ضمن اينکه کار پيغمبر درآن زمان خاص غلط هم نبود. چون همکار گرامي درمقاله‌ي خود در شماره‌ي606  آن هفته‌نامه تحت عنوان «حجامت هديه الهي» که آن را نيز با استناد به احاديث وگفته‌ي بزرگان زينت داده‌اند يادآور مي‌شوم که آيا تاکنون کسي 50cc از خون رگ بيمار گرفته و 50cc نيز ازطريق حجامت گرفته باشد و تفاوتي ازنظر شيميايي و يا تغييراتي در اين دو ديده باشد. مطمئناً چون قلب درهردقيقه 70 بار به طور متوسط تپش دارد، لذا تصور اينکه خوني که از رگ گرفته شود و در همان زمان هم ازطريق حجامت به دست آيد بايد داراي فرمولي مشابه از هر جهت ازنظر آزمايشگاهي داشته باشد و اگر نويسنده‌ي محترم استناد به استفاده‌ي بعضي ازکشورهاي خارجي کرده‌اند وحجامت را دليل خوبي کار مي‌دانند آگاه هستند که همه‌ي کارهاي انجام شده در آن کشورها صد درصد درست نبوده و حجت بر استفاده‌ي ديگران نيست. در پايان پيشنهاد مي‌نمايم به خاطر آگاهي و روشنگري افکار علمي همکاران ازموافقان و مخالفان اين کار سميناري تحت نظر مسوولان نظام پزشکي و وزارت بهداشت تشکيل شود و به صورت علمي و مستدل تفاوت دو روشي که من ذکر نمودم مشخص گردد تا اگر خونگيري در حد 50cc  لازم است را اعلام فرمايند و حتي براي بهره‌برداري همکاران امتياز بازآموزي درنظر بگيرند تا همگان بهره‌ي کافي ببرند.

 

حجامت، مقدمه سلامت جسم و روان

دکترمحمد عزيزخاني

حجامت

 

 

در روزنامه ايران مورخه 8/11/84، استاد گرامي آقاي دکتر شيخ الاسلامي (همانند ساير پزشکان و همکاران محترم) مقوله‌ي «حجامت» را با نگاهي سطحي ويک سويه مورد بررسي و نقد و بالاخره تهاجم قرار داده و حجامت را با مقوله‌هاي ديگري نظير جراحي و اهداي خون مقايسه نموده است. جهت روشن شدن اذهان عموم، پيرامون حجامت و اثرات درماني خوب يا بد آن، خلاصه‌يي ازتجارب علمي و يافته‌هاي تحقيقاتي پيرامون حجامت را به اطلاع خوانندگان محترم وهمکار بزرگوار دکتر شيخ‌الاسلامي مي‌رسانيم:

اولاً: طب سنتي داراي پاتوفيزيولوژي (آسيب شناسي) و اتيولوژي (سبب شناسي) و سميولوژي (علامت شناسي) و فارماکولوژي (داروشناسي) ويژه‌ي خود بوده و تمام يکصد وچهارده مکتب درماني طب سنتي و طب ايراني با توجه به اخلاط چهارگانه (صفرا، سودا، بلغم، خون) و طبايع چهارگانه (سردي، گرمي، خشکي، تري) به بهداشت و درمان تعريف بيماريها مي‌پردازد. اگر گفته مي‌شود حجامت يا بادکش يا روغن مالي يا ... سوداي خون را کاهش مي‌دهد. منظور آن جزء از خون است که بنا به دلايلي (که بحث کارشناسي مفصلي را مي‌طلبد) ازتعادل خارج و عامل بيماري ‌زايي شده است. طب سنتي معتقد است اگر تعادل اخلاط چهارگانه وطبايع چهارگانه به هم خورد بيماري ايجاد مي‌شود و تلاش طبيب طب سنتي درجهت برگرداندن آن تعادل به هم خورده بايد باشد که گاهي با حجامت وگاهي با ساير روشها مقدور است. اينکه ماهيت سودا و صفرا و بلغم چيست و اساساً منشاي گرمي و سردي و خشکي و تري کجاست و آناليز اين مفاهيم در لابراتوارهاي پزشکي وتجزيه و تحليل ميکروسکوپي آنها امري است که در حد فرضيه است وامکانات دانش بشري در حال حاضر در سطح پرداختن به اين مقوله ها نيست زيرا بخشي از آنها طبق الگوهاي علوم تجربي جديد، غير قابل تعريف هستند.اما شواهد باليني و حضور محکم اين تئوريها در جاي جاي زندگي انسانها (به شرطي که مطالعات عميق طب سنتي داشته باشيم) به نحوي چشمگير و غير قابل انکاراست که با ذره‌يي انصاف علمي و پرهيز از تعصب و يک سويه نگري، هرفرد عامي يا تحصيل کرده‌يي به متقن بودن اين تئوريها شهادت مي‌دهد. مثال مي‌زنيم: فلفل از ديدگاه طب سنتي طبيعت گرم دارد ونان جو سرد است.

اگر ذره‌يي فلفل ميل نماييد احساس حرارت و گرما در سراسر وجودتان مي‌کنيد درصورتي که از لحاظ آناليز آزمايشگاهي آن مقدار فلفل کالري درحد صفر دارد، و اگر چند قرص نان جو (که ازلحاظ آناليز آزمايشگاهي را داراي کالري بالايي است) بخوريد احساس سردي و لختي وبي‌حسي و بي‌حالي مي‌کنيد، صدها مثال مشابه داريم که جهت پرهيز از اطاله کلام صرف نظر مي‌کنيم.

          اساساً مقايسه ميان حجامت با اهداي خون يا روشهاي ديگر پزشکي جديد امري غير ممکن است زيرا ساختارها و پايه‌ي پزشکي سنتي و پزشکي جديد تا حد زيادي ازهم متفاوت هستند به طور نمونه يکي از آن‌ تفاوت‌ها اين است که در پزشکي جديد، فقط به مهار علامت‌هاي بيماري (علامت درماني) مي‌پردازند و درمان ريشه‌يي بيماري کمتر به چشم مي‌خورد.

اگر کسي درمقوله‌ي‌ طب سنتي بخواهد پژوهش کند با مترلوژي تحقيق طب ايراني سنتي بايد پيش برود نه با مترلوژي تحقيق پزشکي جديد. همانطور که اگر بخواهيم در پزشکي جديد به پژوهش بپردازيم حق نداريم ازمترلوژي تحقيق طب سنتي استفاده کنيم.

          کارکرد و مکانيسم اثر حجامت بر مبناي طبايع و مزاجهاي چهارگانه کاملاً قابل توجيه است (هرچند که بر مبناي تئؤريهاي پزشکي نوين تعريف نشده باشد). موضع حجامت محل تجمع جزء سودا و صفراي نابجاي خون است که مکانيسم دفاعي بدن اين اجزاي مضر را ازمراکزحياتي دور کرده و در جايگاههايي خاص گرد مي‌آورد که به وسيله‌‌ي عمليات حجامت بخشي از آنها تخليه مي‌شود (جالب است بدانيد که پروفسور يوکاسالونن سوئدي پس ازسالها تحقيق علمي چندي پيش اعلام کرده که در بين دو کتف، سيستم لنفاوي و وريدي مويرگي به نحوي تعبيه شده است که سموم خون، ذرات سنگين و ماکروالمانهاي سرگردان و مضر خون در اين عروق به تله افتاده و محبوس مي‌شوند که مي‌دانيم اصلي‌ترين محل حجامت همانا بين دو کتف است).

آري خارج کردن خون وريدي سبب تقويت سيستم ايمني نمي‌گردد اما توجه استاد دکتر شيخ‌الاسلامي را جلب مي‌کنيم به اين نکته که درکتاب جراحي شوارتز (رفرانس جهاني علم جراحي مدرن) اشاره شده است که ايجاد خراشهاي موازي و متعدد روي پوست به طرز عجيب سبب افزايش ترشح اينترلوکينها (کليد فعال شدن سيستم ايمني بدن) مي‌شود و مي‌دانيم که در فرآيند حجامت تعدادي خراش موازي روي پوست ايجاد مي‌شود. دکتر شيخ‌الاسلامي در جاي ديگر مي‌فرمايند: «کدام منبع مستند جهاني و... قدرت درمانگري حجامت را تأييد کرده است»

گوش کنيد:

« درعمل و در شرايط امروزي و طبق تحقيقات علمي ثابت شده است که بادکش و حجامت آسانترين و سريع‌ترين و مطمئن‌ترين روش درمان است. من عقيده‌ي راسخ دارم که نه تنها امروز، بلکه براي هميشه امر حجامت را نبايد در درمان بيماريها ناديده گرفت.

حجامت پديده‌يي است که باعث تنظيم عملکرد تمام سيستمهاي بدن مي‌شود. امري که هرگز با روشهاي درماني ديگر نمي‌توان آن را جانشين نمود. مطالعات ما درآلمان نشان مي‌دهد که مي‌توان هفتاد و پنج درصد بيماريها را با روشهاي طبيعي نظير حجامت درمان کرد...»

پروفسور يوهان آبله، پزشک و محقق آلمان برگرفته  ازکتاب «حجامت، يک روش درمان آزموده شده» چاپ 2003 آلمان

          پيرامون تأثير حجامت بر سيستم ايمني، چند پژوهش علمي نيز توسط مؤسسه تحقيقات حجامت ايران منتشر شده است که تأثير حجامت در افزايش برخي رده‌هاي سيستم ايمني را به اثبات رسانده است و هم اکنون در نشريات پزشکي معتبر اروپا به چاپ رسيده است. پيرامون تأثير حجامت بر کاهش فاکتورهاي خوني نظير قند و کلسترول خون واسيد اوريک نيز جناب آقاي دکتر منتظر دردانشگاه شهيد بهشتي پژوهش انجام داده است و ثابت کرده که حجامت به طور معناداري سبب کاهش کلسترول و قند خون و اسيداوريک مي‌گردد.

ايشان با تمسخر فرموده: «...دولت هزينه‌ي اداره‌ي بيمارستانها و مراکز تخصصي را متوقف و تمام بيماران را به مراکز حجامت هدايت کند!»

ما اين را نمي‌گوييم، اما به نظر مي‌رسد که اگر دولت و وزارت بهداشت يک صدم و حتي يک هزارم بودجه‌ي چند ميلياردي وزارتخانه ‌در امر واردات داروهاي شيميايي و ابزارها وتجهيزات پزشکي (که اين دلارها تماماً به جيب شرکتهاي داروسازي آمريکا و اروپا مي‌رود) را به امر پژوهش اصولي در مقوله‌هاي طب سنتي وگياه درماني و طب ايراني (نظير حجامت) اختصاص مي‌داد، هم اکنون اولاً تکليف همگان نسبت به رد يا قبول طب سنتي و حجامت مشخص بود واين سردرگمي و حيراني مردم (که ناشي از ضعف اطلاعات عمومي نسبت به مباني طب سنتي، حمايت شديد غالب پزشکان از طب غربي، مقهور شدن وتسليم شدن مطلق تمام سيستم علمي و پزشکي کشور در برابر طب جديد و فراموشي مباني اصيل طب سنتي ايرانيان و دلايل فرهنگي ديگري است...) پايان داده مي‌شد.

دوماً جامعه‌ي پزشکي ما ياد مي‌گرفت که از داشته‌هاي غني طب ايراني خودمان چگونه سود ببرد(منطقي وعلمي نه متعصبانه).

سوماً: توليد علم براي جهان پزشکي خارج مي‌داشتيم و حرف نو و ايده‌هاي نوي فراواني که سبب مطرح شدن نام  وفرهنگ جمهوري اسلامي ايران مي‌شد را به دنيا عرضه مي‌کرديم.

          چهارماً: بسياري از بيماريها ومعضلات درماني مردم  به سادگي و با کمترين هزينه‌ها و به روش طب طبيعي درمان مي‌شد و ازخروج ميليونها دلار ارز کشور بابت داروهاي شيميايي (که همگان شاهد عوارض جانبي داروهاي شيميايي بر بدن و موقت بودن اثرگذاري آنها و در يک کلام علامت درماني طب جديد  هستيم) جلوگيري مي‌شد.

          آقاي دکتر شيخ‌الاسلامي تأثير مفيد حجامت، چه در زمان قديم و چه در زمان کنوني را مربوط به جنبه‌ي ‌رواني و فاکتور تلقين و اعتقادات مذهبي و سنتي مردم مي‌داند.

پزشکان با تجربه وآشنا به مباني طب سنتي و حجامت بارها و بارها در مواجهه با بيماران به افرادي برخورده‌اند که هيچگونه شناخت و اعتقادي به حجامت نداشته‌اند وحتي به نوعي مخالف و ترس و اضطراب هم داشته‌اند اما به هر حال حجامت شده‌اند وبيماري صعب العلاج چند ساله‌ي آنها (که هيچ داروي شيميايي پاسخ نداده است) درمان و کنترل شده است که صدها نمونه قابل ذکر با مدرک و سند و پرونده‌ي کامل پزشکي قابل ارائه  موجود است.

          موضوع بسيار جالب توجه ديگر«حجامت اطفال» است. حجامت در اطفال و نوجوانان تأثيرات پيشگيرانه و درماني شگرفي دارد که تجربه‌ي مؤلف پس ازانجام حجامت و بررسي موشکافانه و علمي حدود هشت هزار مورد کودک و نوجوان حجامت شده طي ده سال اخير خلاصه مي‌شود در اين جمله که: پس ازحجامت (غالب کودکان ونوجوانان) سيستم ايمني ودفاعي کودک بسيار قويتر ازگذشته شده و سرماخوردگي‌هاي مکرر و عفونتهاي گوش و حلق و بيني کودک به حداقل مي‌رسد. اشتهاي کودکان پس ازحجامت بهتر مي‌شود و افزايش قد و وزن به طور معناداري در اطفال و نوجوانان ديده مي شود. همچنين اختلالات رفتاري درکودک و نوجوان حجامت شده (نظير پرخاشگري، تندخويي، دندان قروچه، شب ادراري، عصبانيت زودرس، استمناء، بدخوابي، ناخن جويدن، تيک عصبي، اضطراب، لجبازي، عدم تمرکز، ضعف حافظه و ...) به طور محسوسي تعديل مي شود.

کودک و نوجوان که ديگر تلقين ‌پذيرنيست و چه بسا از حجامت و اصولاً هر نوع اقدامات پزشکي ديگر وحشت و ترس داشته باشد (که خود فاکتور منفي و ضد تلقين است). نوزادي با يرقان وايکتر که بيلي روبين خون وي 23 است و پس ازحجامت، ظرف 24 ساعت به رقم 9 مي‌رسد آيا تحت اثر تلقين و فاکتور اعتقادي و وابستگي روحي به حجامت، زردي او پايين مي‌آيد يا اينکه حجامت با سازوکار و مکانيسم واقعي عمل مي‌کند و سبب کاهش زردي خون نوزاد مي‌شود. کودک 5 ساله‌يي که آسم آلرژيک دارد ازسن 3 سالگي وتحت سنگين‌ترين رژيم درماني کورتن تراپي و آنتي‌بيوتيکهاي بسيار قدرتمند علائم آسم وعفونت ريوي او کنترل نشده است و روز به روز بجاي بهبودي سير  نزول داشته است و با 3 جلسه حجامت (البته حجامتهاي تخصصي و با شرايط ويژه) صد درصد درمان شده است و پس ازگذشت 4 سال ازحجامتش حتي يک بار حمله آسم ريوي يا عفونت ريوي و حتي سرماخوردگي نيز نداشته است، آيا با فاکتور اعتقادي و اثرات روان درماني حجامت خوب شده است يا اينکه حجامت در سطوح سيستم ايمني وي تأثير گذار بوده است و با مکانيسم بسيار پيچيده (و البته درحال حاضر ناشناخته) ضعيف و به هم ريختگي سيستم ايمني وي را اصلاح مي‌کند؟

کودک 4 ساله‌يي که به دليل ضايعات پوستي (درماتيت) بسيار پيشرفته وناتوان کننده تحت نظر بهترين اساتيد متخصص پوست کشور و با جديدترين و گرانقيمت‌ترين داروهاي شيميايي طي يک سال درمانش ذره‌يي بهبودي نداشته‌ و فقط با چند بار حجامت هم اکنون اثري از ضايعات پوستي وي مشاهده نمي‌شود، آيا به دليل اعتقادش به جنبه‌ي‌ مذهبي حجامت و تأکيد مکرر پيامبر و ائمه و حکيمان طب سنتي ايراني بر اهميت حجامت، نتيجه‌ي درماني ديده است يا اينکه...؟!

در آرشيو کلينيک پرونده‌هاي لاعلاج و صعب العلاج قابل گزارش است که با حجامت درمان شده‌اند و در پزشکي مدرن هيچ درماني براي آنان وجود ندارد. و اين جمله را بارها از زبان بيماران شنيده‌ايم: ماهيچ‌اعتقادي به حجامت نداشتيم و مي‌ترسيديم اما به حرف و توصيه‌ي دوستان يا از روي ناچاري به حجامت روي آورديم و باور نمي‌کرديم که اين تأثير مفيد درماني را روي ما داشته باشد و همکنون ما خود مبلغ حجامت شده‌ايم!!

          درمان آکنه و جوش صورت و سياتيک و واريس و بواسير و اعتياد ازديد آقاي دکتر شيخ‌الاسلامي به وسيله‌ي حجامت محال است اما ازديد پزشکي که عالمانه و آگاهانه حجامت وطب سنتي ايراني رابه خدمت مي‌گيرد، درمان اين بيماريها به وسيله‌ي حجامت، کاملاً عادي و ساده است و اين اتفاق صدها بار در کلينيک درماني پزشکان با تجربه مسلط به طب سنتي به وقوع پيوسته است و مدارک و مستندات آن قابل ارائه است.

استاد دکتر شيخ‌الاسلامي درجاي ديگري درج نموده‌اند که:

«بيشترافرادي که تابع سنت گذشته و عادات قديمي هستند و آگاهي يا تمايلي به ترقيات جديد ندارند و بيشتر در جوامع غير شهري و با افکار قديمي هستند، هنوز معتقد به روشهاي کهنه و قديمي زندگي من جمله حجامت‌اند و بيشترين اين افراد به صورت تعصب و عادت به اين موضوع نگاه مي‌کنند نه بر مبناي دلايل علمي و عقلي مستند».

بخوانيد:

1.  طبق گزارش مستند دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي معدل تحصيلاتي مراجعان به مراکز حجامت در يکي از شهرهاي کشور ليسانس بوده است.

2.  طبق گزارش مستند معاونت پژوهشي وزارت بهداشت پذيرش طب سنتي وحجامت در جوامع شهري به مراتب ازجوامع روستايي بيشتر بوده است و جالب است که در گزارش قيد شده است که در روستاهاي نزديک‌تر به شهرها و روستاهاي بزرگتر نسبت به روستاهاي دور افتاده‌تر و کوچکتر اين پذيرش بيشتر بوده است!

3.  در کلينيک طب ايراني و دفترمرکزي مؤسسه تحقيقات حجامت ايران از يک هزار و چهارصد نفر مراجعه کننده با مدارک دانشگاهي دکترا و بالاتر از دکترا و اعضاي هيأت علمي دانشگاه‌ها، نمايندگان مجلس، مسؤولان کشوري و لشکري ونيروهاي مسلح، قضات رده‌هاي بالاي قوه‌ي قضاييه و جالب‌تر از همه دهها پزشک متخصص و فوق تخصص و استاد دانشگاه‌هاي پزشکي داشته‌ايم که  مبادرت به حجامت کرده‌اند و به طور منظم خود و خانواده‌هايشان (براي پيشگيري يا درمان بيماريهاي خود) حجامت مي‌کنند،...

 


aa narimany

چند تحقيق در مورد طب سنتی

 

مطالب زير از سايت شبكه تحقيقات گياهان دارويی انتخاب شده است .

 

بررسي تاثير عصاره تام شيرخشت بر زردي نوزادان (اثر بر ميزان بيلي‌روبين خون)تاريخ : بهار 1384
منبع : sid.ir (گياهان دارويي بهار 1384)
نويسندگان : آزادبخت محمد , ,پيشوا نرجس , علي‌نژاد فرشته , محمدي ساماني سليمان
مترجم :
کلمات کليدي : كليد واژه: شير خشت، زردي نوزادان، هيپربيلي‌روبينميا

بررسي تاثير گل راعي در درمان سندرم پيش از قاعدگيتاريخ : تابستان 1384
منبع : sid.ir ( گياهان دارويي تابستان 1384)
نويسندگان : پاك‌گوهر مينو , احمدي مژگان , صالحي‌سورمقي محمدحسين , مهران عباس , آخوندزاده شاهين
مترجم :
کلمات کليدي : كليد واژه: سندرم پيش از قاعدگي، هايپريكوم پرفوراتوم، داروي گياهي، گل راعي
چکيده مقاله

دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي تهران


مقدمه: سندرم پيش از قاعدگي ظهور دوره‌اي يک يا چند علامت از مجموعه بزرگي از علايم، درست قبل از قاعدگي است که به درجاتي سبب به هم خوردن روش زندگي فرد و فعاليت‌هاي وي مي‌شود و به دنبال آن دوره‌اي فاقد هرگونه علامت پديد مي‌آيد.

گل راعي با نام علمي Hypericum perforatum L. يكي از گياهان دارويي است كه به صورت سنتي در تخفيف علايم سندرم قبل از قاعدگي استفاده شده است. به همين دليل انجام كارآزمايي‌هاي باليني براي تعيين تاثير آن ضرورت دارد.

هدف: در اين مطالعه اثر قطره خوراكي هايپيران و مقايسه آن با دارونما در بهبود علايم سندرم پيش از قاعدگي مورد بررسي قرار گرفت.

روش بررسي: پژوهش حاضر يك كارآزمايي باليني دوسوكور است كه بر روي 70 نفر از دانشجويان دانشگاه تهران كه مبتلا به سندرم پيش از قاعدگي بودند، انجام شد. شركت‌كنندگان براي دو سيكل متوالي فرم ثبت وضعيت روزانه آينده‌نگر را تكميل كردند و پس از تاييد سلامت جسمي و رواني به طور تصادفي به دو گروه 35 نفري تقسيم شدند و به مدت دو سيكل متوالي با 30 قطره هايپيران يا دارونما دوبار در روز، حداقل 7 روز قبل از قاعدگي تحت درمان قرار گرفتند.

يافته‌ها: ميزان كاهش شدت علايم سندرم پيش از قاعدگي بعد از مصرف هايپيران 45/46 درصد و در گروه دارونما 1/18 درصد مي‌باشد و نتيجه آزمون t نشان مي‌دهد كه بين ميزان كاهش شدت علايم بين دو گروه اختلاف معني‌داري وجود دارد (000/p=?).

نتيجه‌گيري: هايپيران در درمان سندرم پيش از قاعدگي موثر است، توصيه مي‌شود دارو براي مدت حداقل 2 ماه در فاز لوتئال در درمان سندرم پيش از قاعدگي استفاده شود.



اثربخشي عصاره آبي گل گاوزبان (Echium amoenum L.) در درمان اختلال وسواسي ـ اجباري تاريخ : تابستان 1384
منبع : sid.ir (گياهان دارويي تابستان 1384)
نويسندگان : سياح‌برگرد مهدي , بوستاني حاتم , سياح محمد , فضيله فرزاد , كمالي‌نژاد محمد , آخوندزاده شاهين
مترجم :
کلمات کليدي : كليد واژه: گاوزبان، اختلال وسواسي ـ اجباري، مقياس يال براون
چکيده مقاله

دانشگاه علوم پزشكي تهران


مقدمه: توجه و علاقه بيماران و خانواده آنها به استفاده از گياهان دارويي باعث شده است يكي از سوالات رايج از روانپزشكان پرسش در مورد استفاده از گياهان دارويي باشد.

اهداف: اين مطالعه جهت بررسي اثر بخشي و سلامت مصرف عصاره آبي گل گاوزبان (Echium amoenum L.) با دوز ثابت در درمان بيماران مبتلا به اختلال وسواسي – اجباري در يك دوره 6 هفته‌اي انجام شد.

روش بررسي: اين مطالعه از نوع كار آزمايي باليني تصادفي شده و دو سو بي‌خبر بود. 33 بيمار مبتلا به اين اختلال كه در مقياس يال براون نمرات مساوي يا بالاتر از 21 داشتند وارد مطالعه شدند و به صورت تصادفي دارونما و يا 500 ميلي‌گرم از عصاره آبي گاوزبان دريافت نمودند. بيماران براي 6 هفته پيگيري شدند و اثربخشي درمان با مقياس يال براون در هفته‌هاي 0، 1، 2، 4 و 6 اندازه‌گيري شد.

يافته‌ها: در هفته‌هاي انتهايي، عصاره گاوزبان نسبت به دارونما برتري داشت كه اين اختلاف در هفته چهارم نزديك به معني‌دار (053/0 = p ) و هفته ششم معني‌دار بود (003/0 = p). عصاره آبي گل گاوزبان در هيچ‌كدام از هفته‌ها بيش از دارونما عوارض جانبي ايجاد نكرد.


aa narimany

دومين کنگره بين المللی طب سنتی در تهران

چند روز پيش دومين کنگره طب سنتی ومفردات پزشکی برگزار شد .خبر آن را به نقل از اسنا می خوانيد .سايت اين کنگره :www.itmrc.org

تهران

 

 اين همايش به همت مركز تحقيقات طب سنتي و مفردات پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي و با همكاري دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، موسسه اسلامي علوم پزشكي كويت، سازمان بهداشت جهاني، انجمن «فارموكوكنوزي» ايران و مركز تحقيقات گياهان دارويي مالزي و با حمايت وزارتخانه‌هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و جهاد كشاورزي، سازمان صدا و سيما، كميته همكاريهاي تحقيقاتي و تكنولوژي سازمان كنفرانس اسلامي (Comstech) و صنايع توليدكننده داروهاي گياهي در مركز همايش‌هاي بين‌المللي صدا و سيما ايران برپا مي‌شود.

رييس دومين همايش بين‌المللي طب سنتي و مفردات پزشكي گفت: به دليل بي‌توجهي به اين شاخه از طب، طب سنتي با وجود اقبال مردم نسبت به درمانهاي سنتي براي پزشكان ما مقوله‌اي ناشناخته بوده و جايگاه اين رشته هنوز در كشور تعريف شده نيست.

به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران، دكتر علي‌اكبر ولايتي كه در آستانه برپايي «دومين همايش بين‌المللي طب سنتي و مفردات پزشكي» كه 13 تا 16 مهرماه امسال در تهران برگزار مي‌شود، سخن مي‌گفت، با اعلام اين مطلب افزود: هرچند از ابتداي انقلاب اسلامي تا كنون، تلاشهاي زيادي به منظور احياي طب سنتي در كشور صورت گرفته است، اما تا رسيدن به هدف مورد نظر فاصله زيادي داريم.

وي با اشاره به ضرورت تدوين و تدريس دروس مرتبط با طب سنتي در دانشكده‌هاي پزشكي يادآور شد: ضروري است عده‌اي از فارغ‌التحصيلان علاقه‌مند در رشته‌هاي پزشكي عمومي و داروسازي عمومي با گذراندن دوره‌هاي تخصصي طب سنتي، رشته‌هاي تخصصي را در اين زمينه پايه‌گذاري كنند.

دكتر ولايتي گفت: در صورت تحقق اين امر و تسلط به اين شاخه از طب، پزشكان مي‌توانند، با تجويز داروهاي خاص در زمينه طب سنتي و داروسازان مسلط در اين رشته با ارايه داروهاي مربوط به طب سنتي به مردم با بهره‌گيري از شيوه‌هاي علمي و صحيح به بيماران كمك كنند.

وي تاكيد كرد: در حال حاضر در بيشتر كشورها ـ از جمله هند ـ پزشكان در دو رشته طب سنتي و مدرن صاحب تخصص شده و بيماران در انتخاب اين دو گروه از پزشكان مختارند.

رييس دومين كنگره بين‌المللي طب سنتي و مفردات پزشكي اضافه كرد: خوشبختانه مردم نسبت به پزشكي سنتي اقبال نشان داده و در خلا افراد متخصص ومسؤول در اين رشته، براي درمان به عطاريها مراجعه مي‌كنند.

وي با اشاره به برپايي دومين همايش بين‌المللي طب سنتي و مفردات پزشكي تصريح كرد: انتشار نتايج و دستاوردهاي اين همايش در جهت فرهنگ‌سازي استفاده از طب سنتي در ميان متخصصان و عامه مردم، مي‌تواند دستاوردهاي فراواني به همراه داشته باشد.

علاقه‌مندان به كسب اطلاعات بيشتر مي‌توانند به سايت اينترنتي اين همايش به نشاني WWW.itmrc.org


aa narimany

محبوبيت روز افزون طب سنتی

اين مقاله از روزنامه وزين ؛شرق ؛اقتباس شده است :
دانيل نيرنبرگ - ترجمه حميد طراوتي : طب سنتي و آنچه به نام طب مكمل يا آلترناتيو (جايگزين) معروف شده منبع اصلي مراقبت هاي بهداشتي ميليون ها نفر از مردم جهان است. قريب ۸۰ درصد از مردم جهان از نظر درمان و شفاي خود تنها به تكنيك هاي سنتي وابسته اند. در بسياري مناطق آفريقا، آسيا و آمريكاي لاتين طب سنتي تنها روش مراقبت و درماني است كه مردم در اختيار دارند و در عين حال استفاده از طب آلترناتيو پيوسته در استراليا، اروپا و آمريكاي شمالي رشد مي كند. در آفريقا حدود ۸۰ درصد مردم از معالجات سنتي استفاده مي كنند حال آن كه در چين ميزان اتكاي مردم به طب سنتي قريب ۳۰ تا ۵۰ درصد است. در كانادا از هر ۳ نفر ۲ نفر آنها حداقل يك بار از طب آلترناتيو يا معالجات سنتي استفاده كرده اندو در ايالات متحده ۴۲ درصد از مردم از برخي انواع طب سنتي، مانند دارو هاي گياهي يا دارو هاي ساخته شده از برخي بخش هاي بدن حيوانات يا برخي مواد معدني و ساير معالجات مانند تمرينات بدني و مديتيشن استفاده مي كنند.

بنا به تعريف سازمان بهداشت جهاني طب سنتي عبارت است از كليه راه و روش هاي حفاظت از سلامتي و بازگرداندن آن كه تا قبل از ظهور طب جديد و مدرن وجود داشته است. اين طب «دارو هاي ساخته شده از گياهان يا برخي اندام هاي حيوانات يا برخي مواد معدني، معالجات روحي و معنوي، تكنيك هايي كه با دست بر روي بيمار اعمال مي شود، تمرينات بدني و غيره را براي حفظ سلامتي انسان ها و نيز تشخيص و درمان و پيشگيري از بيماري ها به كار مي برد.» طب مكمل يا جايگزين مي تواند طب سنتي را نيز شامل گردد اما منظور از آن طيف وسيعي از روش هاي متفاوت است كه بر مذهب يا سنت هاي معنوي يك كشور خاص مبتني نيست و يا جزيي از نظام بهداشتي و درماني مستقر و رسمي آن كشور به شمار نمي آيد. معالجات گياهي، درمان هاي روحي و معنوي، طب سوزني، يوگا، اشكال مختلف طب بومي و رژيم درماني همه مي توانند بخشي از طب سنتي يا طب مكمل به حساب آيند.

افزايش كاربرد طب سنتي و مكمل تا حدي ناشي از آن است كه اين گونه معالجات بيشتر در دسترس مردم قرار دارد و هزينه آن نيز براي مردم قابل تحمل تر است. دركشور هاي فقير مردم مي توانند بسياري از گياهان دارويي را مجاناً از جنگل ها يا بيشه ها جمع آوري كنند يا در خانه يا مابين محصولات زراعي خود بكارند. در مناطق روستايي نيز معمولا طبيبان سنتي بيشتر در دسترس هستند تا پزشكان جديد. در تانزانيا، اوگاندا و زامبيا نسبت تعداد حكيم هاي سنتي به جمعيت ۱ به ۲۰۰ يا ۱ به ۴۰۰ است در حالي كه در مورد پزشكان تحصيل كرده طب جديد اين نسبت ۱ به ۲۰۰۰۰ است. براي بسياري از اين مردم طب سنتي تنها منبع قابل استطاعت درمان بيماري هايي مانند مالاريا و ايدز و مشابه آنهاست. به گزارش سازمان بهداشت جهاني غالب آفريقايي هاي مبتلا به ايدز هم براي تسكين درد خود و هم براي مقابله با عفونت ها از طب سنتي استفاده مي كنند. درمان مالاريا با طب سنتي نيز بسيار ارزان تر است و مي تواند بسيار موفقيت آميز باشد.

در كشور هاي صنعتي بسياري از مردم به طب سنتي يا طب مكمل روي آورده اند زيرا معتقدند كه طب جايگزين مانند روش هاي درماني مدرن تهاجمي و يا سمي نيست. در ژاپن، استراليا، كانادا و سوئيس حدود ۴۰ تا ۷۰ درصد مردم از طب مكمل استفاده كرده اند و اين امر بسياري از پزشكان مدرن را برآن داشته تا در درمان بيماران از برخي اشكال طب مكمل نيز استفاده كنند. رايج ترين طريقه درماني كه پزشكان مدرن به كارمي برند طب سوزني است. مثلا در بلژيك ۷۴ درصد درمان با طب سوزني به دست پزشكان صورت مي گيرد.

« طب اكولوژيك » يا طب بوم شناختي فلسفه نوظهوري است كه بسياري از متخصصان مراقبت هاي بهداشتي، دانشمندان و طرفداران محيط زيست به آن معتقدند. در اين رويكرد يك جزء اكولوژيك به روش هاي درماني طبيعي و غير سمي افزوده مي شود. متخصصان همه گيرشناسي ( اپيدميولوژيست ها ) مدت هاست به اين نتيجه رسيده اند كه مسايل فرهنگي در سلامتي انسان ها نقش بازي مي كند. اكنون كه فعاليت هاي انسان از قبيل رشد جمعيت، ضايع كردن منابع طبيعي، تعقيب كوته فكرانه رشد اقتصادي و كاربرد فناوري هاي نامناسب و غيره پيوسته محيط زيست را تخريب مي كند، الگوهاي جديدي از فقر و بيماري انسان و محيط زيست پديد آمده است و هرچند روش هاي تهاجمي درمان، مانند شيمي درماني، زندگي بسياري از انسان ها را طولاني تر كرده، بسياري از اين پيشرفت ها به بهايي سنگين براي سلامت بشر و محيط زيست به دست آمده و در اثر آن مقادير زيادي زباله طبي و آلودگي هاي طولاني مدت محيطي ايجاد شده است. طب اكولوژيك موجب ارتقاي سلامت جامعه مي شود زيرا از يك سو به حفاظت از محيط زيست مي پردازد و از سوي ديگر براي آگاه كردن پزشكان و بيماران براي انتخاب مناسب ترين روش درماني، نظام اطلاع رساني و راهنمايي كننده بسيار متنوع و منصفانه و از نظر زيست محيطي عادلانه اي را ايجاد مي كند.

حفاظت از منابع طبيعي اي كه طب گياهي و ديگر اشكال طب سنتي بر آن متكي است اهميت بسيار دارد، به ويژه در كشور هاي در حال توسعه اي كه از نظر درمان و مراقبت هاي اوليه پزشكي به طب سنتي وابسته اند. مثلا در آفريقا شهرت يافته كه مصرف سيب زميني آفريقايي در درمان ايدز موثر است و لذا تقاضاي كشت اين محصول چنان بالا رفته كه در مناطق شرقي و جنوبي قاره توليد پايدار آن را به خطر انداخته است.

بر خلاف طب مرسوم اثربخشي بسياري از اشكال طب سنتي و مكمل بر يافته هاي علمي دقيق مبتني نيست بلكه كارايي آنها در رويكرد كل گرايانه آنهاست كه بيشتر بر سلامتي كلي انسان توجه دارد تا درمان شكايات مجزا از هم و منفرد بيماران. ارزيابي محصولاتي كه در طب سنتي و طب جايگزين به كار مي رود كار دشواري است. شناسايي صحيح گياهان و تعيين محل رشد و گردآوري آنها و نيز تعيين زمان مناسب جمع آوري گياهان، در موثر بودن معالجات نقش مهمي بازي مي كند و چون هر گياه حاوي صد ها نوع ماده طبيعي متفاوت است مشخص نمودن اين كه تاثير خاص آن گياه مربوط به كدام يك از آنهاست بسيار هزينه بر و غيرممكن است. به همين ترتيب تفاوت هاي فرهنگي شديد بين درمانگران و بيماران مناطق مختلف كار تفسير و توضيح هر معالجه و كاربرد آن را دشوار تر مي كند.

حكومت ها رفته رفته به علاقه رو به رشد مردم به طب سنتي و مكمل با تنظيم مقررات مربوط به آن پاسخ مي دهند. برخي دولت هاي آفريقا برنامه هايي را براي افزايش اطلاعات ماما هاي محلي و نيز آموزش پزشكان و پرستاران و داروسازان در زمينه طب سنتي آغاز كرده اند. در مالي، نيجريه، رواندا، سنگال و چندين كشور ديگر آفريقا در بودجه ملي مبالغي اختصاصاً به طب سنتي اختصاص داده شده است. به علاوه در غالب كشور هاي در حال توسعه مراكز ملي تحقيقات طب سنتي وجود دارد. در سال ۲۰۰۰ آنگاه كه سران ۵۳ كشور آفريقايي بيانيه آبوجا را براي پس راندن مالاريا امضا كردند بر اهميت استفاده از طب سنتي براي مبارزه با اين بيماري ويرانگر نيز تاكيد كردند.

در نروژ كساني كه در زمينه طب مكمل يا جايگزين كار مي كنند بايد مجوز داشته باشند. همچنين وزارت بهداشت و امور اجتماعي نروژ كميته اي را براي مطالعه در نقش طب جايگزين در بهبود مراقبت هاي بهداشتي تشكيل داده است.

و در ايالات متحده آمريكا بر اساس اعلام مركز ملي طب مكمل و سنتي كه به تازگي تشكيل شده، بودجه اين طب به مقدار زيادي افزايش يافته و ميزان آن كه در سال ۱۹۹۰ ميلادي ۲ ميليون دلار بوده در سال ۲۰۰۰ به ۶۸ ميليون دلار رسيده است.

موسسات و شركت هاي دارويي نيز دريافته اند كه بهره برداري از دانش طبيبان سنتي مي تواند چه فرصت اقتصادي عظيمي براي آنها ايجاد كند. متاسفانه شركت ها غالباً اطلاعات و دانش مربوط به داروهاي سنتي را از دارندگان و متوليان اصلي آن اقتباس مي كنند و بدون رضايت آنها امتياز انحصاري بهره برداري و فروش آن را به نام خود ثبت مي كنند زيرا اين افراد از حق مالكيت معنوي برخوردار نيستند.

هر چند به موازات افزايش هزينه مراقبت هاي بهداشتي كشور ها كاربرد طب سنتي و جايگزين روز به روز اهميت بيشتري مي يابد، از ۱۹۱ كشور عضو سازمان بهداشت جهاني تاكنون تنها ۲۵ كشور سياست ملي طب سنتي و جايگزين خود را تدوين كرده اند. در سال ۲۰۰۲ سازمان بهداشت جهاني راهبرد طب سنتي را تنظيم كرد تا بر اساس آن روش هاي به كار رفته در اين طب را بررسي كند، از بي خطري فرآورده هايي كه در آن به كار مي رود مطمئن شود، درمانگران را آموزش دهد و مسايل مربوط به مالكيت معنوي را مورد توجه قرار دهد.




aa narimany

طب سنتی در اينترنت

به تازگی سايت جالبی از طب سنتی ديدم که توسط کلینيک امام علی پايه گذاری شده است . مطالب امروز از اين سايت برگرفته شده است .متاسفانه در این سایت محلی برای تماس تابیه نشده است .با این حال از تبادل نظر با این عزیزان خوشحال می شویم .

درباره طب سنتي

علم ودانش رامرزي نيست وهيچگاه نميتوان آن رادرسرحدات قراردادي متوقف ساخت عقل اينگونه حكم مي كند كه در زمان خودشناسي ودگر شناسي بدانيم گذشتگان ما چه كرده اند وتجربيات آنان چگونه بوده است وقتي به فارماكوپه باختر وطب سوزني خاور دل ميبنديم وگاه به استيصال و بن بست درماني بيمارانمان مي رسيم پس چرا به طب ميهني خود توجهي نكنيم به عقيده حكما عالم وجود مركب از چهارعنصر آب هوا خاك وآتش ميباشد اين عناصر كه كاملا ضد يكديگرندبا اراده الهي جمع شده و موجودي از موجودات عالم رابه وجود ميآورند پايداري مزاج آن موجود مربوط به تعادل تركيبي اين عنصرها است و اگراختلالي درمزاج ايجاد شود بيماري بروز ميكند

درطب سنتي اصل برتعيين مزاج بيمار استوار است وبراساس طبايع و اخلاط چهار گانه دموي و صفراوي و سوداوي و بلغمي طبقه بندي مي گردد درمانهاشامل گياه درماني ومالش و فشار به نقاط ومسيرهاي عصبي تمهيدات ويژه بيماران براساس خصوصيت آنهاست دراين بيماران وبه كمك ابزاردرماني مثل گياه ويا فرآورده هاي آن كه خودصاحب مزاج ودرجات دركيفيت وكميت مواد موثر ميباشدتعادل در مزاجهاي مذكور حاصل مي آيد.مزاج عبارتست از ابزاروملزومات مسيري است مسيرهاي چهارگانه تعادل كه بنا برسن وفرهنگ وموقعيت جغرافيايي از تاثيرات متقابل آنها با محدوديت هاي ذاتي و موروثي شخص حاصل آمده ساختار ويژه اي پديد مي آورد كه اجزاي آن با هم در تعادلندودر هر مزاجي يكي از اركان چهار گانه فرمانروا وحاكم است و سه تاي ديگر فرمانبر.

گياه درماني
گياهان موجودات زنده اند پرورده و مخلوق درگاه احديتند جان دارند و تسبيح حق مي گويند ونشانه و آيت الهي اند از طبيعت بوده با ذات ماانسانها عجين هستند. مزاج دارند خاصيت دارند وشفابخشند.

ما انسانها دراصل وباتوجه به سابقه ديرين تاريخي(وشكل وطراحي دندانها يمان)گياهخوار بوده ايم وبعدها خوي گوشتخواري خواسته يا ناخواسته بر ما مستولي شده است گياه بنيان غذاي ما وبهداشت ماست گياهان مواد موثره اي دارند كه در مواجه با هم تقويت يا تضعيف ميشوند وتواناييهاي متعدد اما مسكوت خويش راحركت وجوشش ميبخشند قفل بردهان دارند وچون كليد برقفلشان بريم باماسخن ميگويند وبه مصلحت ما عمل ميكنند از ما فرمان ميبرند وبا دشمنان سلامتي ما ميجنگند بطور خلاصه ميتوان گفت آنها به مثابه وزنه هاي كوچكي هستند كه در ترازوي تعادل مزاجي ما انسانها ميتوانند مثقال مثقال نيرو وارد كنند وتوازن آن را حفظ نمايند وسلامتي مارا تعالي بخشند.

ما انسانها مزاج داريم ونياز به توازن در آن- از طرفي بسياري از بيماريهاي انسان به خلطهاي نا خواسته وانبار شده در بدن ماوابسته است(زباله هاي مسموم)كه بااين گياهان شفابخش ميتوان آنها رامعدوم كرد .

گياهان ميتوانند عروق ما را گشاد كنند چربيها را ذوب كنند وبه قند مبدل نمايند فيلترهاي بدن مثلا در كليه ها راباز كنند هورمون طبيعي به بدن برسانند عملكرد تيروئيد –كبد-قلب-مغز- بيضه ها- تخمدان ها- معده- ريه- پانكراس-طحال و مغز استخوان را دگرگون نمايندوريشه هاي بسياري از داروهاي حتي شيميايي معمولي و مورد مصرف مارا تامين نمايند .

بازهم از گياهان بگويم كه عصاره شيره جان ماست وميتواند دوباره انسان سرگشته عصر فعلي را با طبيعت آشتي دهد گياه عارضه جانبي ندارد مگر برخلاف مزاج تجويز شود ولي تجويز صحيح آن وظيفه حكيم وطبيب است بايد آن راشناخت واحترامش كرد واز آن بهره برد باشد كه بسياري از معضلات وبن بست هاي درماني با گياه گشوده شود به ساخته ونشاندار دست او بيشتر از اينها بها دهيم وآن راجزء به جزء وتكه تكه بكار بريم كه معتقديم گياه كامل درون خويش هم در تعادل است وخصوصيات خويش راباكنترل ومهار خاصي اعمال ميكند و گسستگي دراين خواص فقط بايد به دست حكيمان باشد وبس .

حكيم زمان ما لا اقل بايد داروساز وگياه شناس و طبيب باشد چه رسد به حكمت كه دور دستهاست. از گياهان همين بس كه مايه حيات مينوشند كه هواي تازه برمابدمند تازندگي كنيم وقدمهايي درشناخت خود وخالق خود برداريم ... .

چه فرصتي ازاين بهتر

حجامت
حجامت در واقع اعمال يك استرس فوري است به سيستم ساكن دفاع عمومي بدن تاآن رابرعليه كليه عوامل دروني وبيروني هشيار وفعال نمايد.حجامت باتوجه به روش مورد انجام ومحلي كه انجام مي گيرد ميتواند چون نيشترزدن؛ عوامل عفوني –درد آور ومخرب راازبدن خارج نمايدحجامت درزيرگردن وجايگاه معين ميان دو كتف قادر است عوامل اصلي لخته شدن خون وفاكتور هاي انعقادي عامل در سكته هاي مغزي وقلبي رااز سيستم خارج نمايد زيراخون پراكسيژن خارج شده از ريه ها در اثر حالت تلمبه اي قلب وريه ها كه شبيه يك آكاردئون ايجاد فشار منفي در قفسه سينه ميكند وعمل مكش ودمش (دميدن) راسامان مي بخشد ؛ خون حاوي قطرات ريز چربي ولخته هاي مستعد كوچكي راكه ميل به هم پيوستگي در آنها زياد است را به عضلات پشت(نزديكترين مسير عروقي)پمپ مينمايد و حجامت در محل مذكور آنها را به دام انداخته از بدن خارج مي نمايد زيرا عوامل تشكيل لخته هاي مخاطره آميز از اين گلوگاه بسوي ساير نقاط بدن روانه ميشود و حجامت آنجا را پاك ميكند.

حجامت با خارج كردن ذران چربي كه در فرآيند اكسيژنه شدن خون همچنان درمويرگهاي عضلات پشت تنه گير كرده وپشت سر هم صف كشيده اند و انتقال كند وتدريجي آنها به عروق گشادتر ومسيرهاي بازتر ميتواند به رسوب وايجاد سده(انسداد عروق مثلا CAD يا آمبولي)مخاطره آميز پايان دهد و با ايجاد تله هاي گشاد عروقي در موضع (بدليل بادكشهاي ناحيه واطراف آن)وايجاد فشار منفي وحالت مكنده دراين تله ها مدتها اين ذرات چربي رااز جريان عادي خويش باز دارد .

- حجامت خارج كننده صفراست وآرامش رابه انسان ارزاني مي دارد.

- حجامت يك شوك عصبي موثر دربيماران روحي رواني وافسرده است و آغاز چالش هاي رواني را به بيمار القاء مي كند

- حجامت كاهش دهنده فشار خون است وبمقدار زيادي از استعداد سكته هاي آني دربيماران مي كاهد(مثل خونريزي از بيني در بيماران فشارخوني).

- حجامت فاكتورهاي آلرژي(عوامل حساسيت زاي)دروني وبيروني كساني را كه كهير دارند يا كم كاري كبد داشته وبه حساسيت هاي متعددي گرفتارند را از مسير مخرب وآزار دهنده بيمار به مسيري فرعي منحرف مينمايد وايمني شخص را تجهيز مي كند و فرصت سامان دهي به سيستم دفاعي مي بخشد.

- حجامت درترك اعتياد موثر بوده هشدارهاي خودباوري واعتماد به نفس را كه اولين ومهمترين فاكتور در ترك اعتياد تلقي مي شود صادر مينمايد وسموم خون را تخليه مي كند.

- حجامت بلغم وسوداي پخته شده را كه قبلا سست وقابل انتقال شده است همچون صفرا ميمكد واز غلظت وحدت آنها مي كاهد.

- حجامت باز كننده انسدادهايي است كه به آمنوره زنان انجاميده وبا باز كردن مسيرهاي عروقي؛ انتقال موضعي مواد ماليدني مثل كرمها و لوسيونهاوپمادهارا ازيك سو روي پوست وانتقال خوني مواد دارويي- خوراكي راازدرون از-سوي ديگر- تسهيل ميكند.

- حجامت به سرعت تيرگي ديدرا در بيماران ديابتي و فشارخوني كاهش مي دهد وبا آثار شفابخش متعددش در بيماران با تيرگي شعور مقدمات هشياري را فراهم مينمايد.

- حجامت خارج كننده لخته هاي گرفتار در پيچ وخم عروق واريكوز ساقين وساير اندامهاست.

- حجامت دنيايي است كه در پشت سرمان بوده و از اينكه گوشه چشمي بدان داشته باشيم غافل بوديم واكنون مثلا همت كرده ايم وتازه از درب آن وارد شده ايم واز اين همه را ديده ولمس كرده ايم ومثل آن به ((آب در كوزه و ما تشنه لبان ميگرديم)) مي ماندحال به عهده محققين واستادان بزرگوار است كه به كاوش وآزمايش آن همت نمايند.

- حجامت در درمان وتسكين بيماريها سرنخي است كه هرچه پيش برويم ميتواند طناب كلفت وقطوري باشد كه آويختن از آن بدون هراس است .

- حجامت...............





aa narimany

آداب حجامت

 

از آنجا كه حجامت از جمله توصيه هاي ديني است ، لذا مانند بسياري ديگر از آداب مذهبي جهت دستيابي به نتيجه بهتر مستلزم رعايت آداب و اصولي مي باشد كه در زير به گوشه اي از آنها اشاره مي نماييم .

1- حجامت رو به قبله و به صورت چهار زانو انجام شود .

2- حجامت كننده و حجامت شونده با وضو باشند و حجامت را با نام خداوند آغاز كنند .

3- قبل از شروع حجامت حتماً آيه الكرسي تلاوت شود .

4- دعاي شريفي كه در خصوص حجامت از امام علي بن موسي الرضا (ع) وارد شده است . خوانده شود .

5- ذكر صلوات به هنگام حجامت فراموش نشود .

6- در صورت امكان حجامت در روزها و زمانهاي توصيه شده انجام شود .

7- پزشك و بيمار هر دو به اين نكته توجه داشته باشند كه پزشك و عمل حجامت هر دو تنها وسيله اي براي شفاي بيماري است . مسلماً شفاي هر بيماري تنها به خواست و اراده خداوند متعالي انجام پذير مي باشد " هوالشافي"

8- بعد از انجام حجامت به فرد حجامت شونده تبريك گفته شود .

9- قبل و بهد از حجامت خوردن انار توصيه شده است . همچنين براي جبران ضعف احتمالي ، نوشيدن شربتي از عسل در پس حجامت توصيه شده است .

10- حداقل تا 12 ساعت پس از انجام حجامت جهت جلوگيري از عفونت زخم ، استحمام ممنوع مي باشد .

11- تا حدود 12 ساعت پس از انجام حجامت بايد از خوردن ترشي ، نمك و لبنيات پرهيز نمود .

12- قبل از انجام حجامت حتماً عينك از روي چشم برداشته شود .

13- نگاه كردن به خون اول حجامت ـ بر طبق احاديث ـ مستحب و باعث روشني و جلاي چشم مي شود .

14- حجامت خانمها در دوران قاعدگي و به خصوص در اواخر اين دوره ممنوع مي باشد .

15- تا 12 ساعت قبل و بعد از حجامت نزديگي صورت نگيرد .

سن مناسب براي انجام حجامت

در طب سنتي ، برخي حكما ـ از قبيل بوعلي سينا و جرجاني ـ حجامت را از 2 تا 60 سالگي تجويز نموده اند . اما در طب اسلامي شروع حجامت جهت پيشگيري، از 4 ماهگي تجويز شده است . در حديثي از پيامبر اكرم ( ص ) كه در كتب گوناگون ـ از جمله استبصار جلد 1 صفحه 84 ـ وارد شده است ، ايشان به حجامت نقره در اطفال بالار چهار ماه به فاصله هر ماه يكبار توصيه نموده اند و آثار فراواني براي آن ذكر نموده اند .

همچنين در روايات اسلامي حديثي مبني بر عدم انجام حجامت در افراد كهنسال مشاهده نسده است . به عبارت ديگر حجامت محدوديت سني ندارد .

حضرت امام رضا ( ع ) در رساله ذهبيه حجامت را در بالغين متناسب با سن فد تجويز نموده اند . مثلاً حجامت براي فرد 40 ساله هر 40 روز يكمرتبه و براي فرد 60 ساله هر 60 روز يك بار تجويز شده است .

تذكر 1 : اين فواصل براي پيشگيري از بيماريها توسط حجامت مي باشد و فواصل مناسب جهت حجامت فرد بيمار بايد توسط پزشك معالج تجويز شود .

تذكر 2 : به تجربه ثابت شده است كه حجامت در اطفال و كودكان موجب افزايش رشد قد و وزن ، رفع لاغري ، بي اشتهايي ، ضعف ، تقويت سيستم ايمني و دفاعي و بالاخره كاهش اختلالات رفتاري و بيقراري و پرخاشگري در ايشان مي شود .

تذكر 3 : در كتب طب سنتي ، جهت درمان زردي ( يرقان فيزيولوژيك ) چند خراش كوچك سطحي در لبه و پشت لاله گوش نوزاد تجويز شده است .

تذكر 4 : در گذشته حجامت نقش واكسيناسيون فعلي را براي كودكان داشته است و مقاومت آنها در برابر بيماريها توسط حجامت زياد مي شده است .

مثلاً رازي در كتاب (( الجدري و الحصبه )) از حجامت جهت واكسيناسيون افراد زير 14 سال در برابر آبله نام برده است .

عده اي نيز معتقدند حجامت در سنين بلوغ موجب كاهش پرخاشگري و ساير عوارض بلوغ مي شود .

 

ايام مناسب جهت حجامت

زمان مناسب جهت انجام حجامت را از سه بُعد بررسي مي نماييم .

- در طي سال چه فصول و ماه هايي براي حجامت مناسب تر است ؟

- در هر ماه چه روزهايي براي حجامت مناسب است ؟

- در هر روز چه ساعتي جهت انجام حجامت مناسب تر است ؟

امام رضا ( ع ) : فصل بهار روح زمان هاست و در اين فصل خون به هيجان در مي آيد . لذا از فصد و حجامت در اين فصل استفاده كن .

امام صادق ( ع) حجامت كردن در ثلث اول فروردين ماه ( آذر ماه رومي ) باعث صحت يك سال از بيماري هاست به اذن خداوند متعال

در احاديث ائمه معصومين عليه السلام به خصوص امام رضا ( ع) از حجامت در ماه كانون اول رومي ( دي ماه ) نهي شده است .

به طور كلي به ترتيب فصول بهار ـ پاييز ـ تابستان و زمستان جهت انجام حجامت توصيه شده اند

- البته بيان اين ترتيب بدين معني نيست كه حجامت در فصول زمستان بي فايده مي باشد . بلكه مويد تاثير بهتر حجامت در ترتيب عنوان شده مي باشد و چه بسا با تشخيص پزشك ، حجامت حتي در دي ماه نيز در راستاي درمان بيمار لازم تشخيص داده شده و تجويز شود . در اين صورت نبايد صدقه دادن ، تلاوت آيه الكرسي و صلوات فرستادن را از خاطر بد .

- اما حجامت در چه روزهايي بيشتر توصيه شده است ؟

- تاثير جاذبه ماه و خورشيد بر روي جانداران از ديرباز مورد توجه دانشمندان و حكما بوده است . در برخي احاديث نيز بر حجامت در ايام پر فشار ماه كه جاذبه و خورشيد در حداكثر ميزان است تاكيد شده است.

- جاذبه ماه و خورشيد همچنان كه بر آب دريا تاثير دارد و باعث جزر و مد آب ميشود همچنين بر تركيبات موجود در خون انسان نيز موثر مي باشد . و امروزه اين مسئله كاملاً به اثبات رسيده است .

امام رضا (ع) خون در افزايش هلال ماه افزايش مي يابد و در كاهش هلال كاهش مي يابد .

رسول اكرم(ص) هر كس روز سه شنبه هفدهم يا نوزدهم يا بيست و يكم ماه قمري حجامت كند ، شفاي بيماري يكسال او خواهد بود .

در روايت ديگري هفتم ماه حزيران رومي ( تيرماه ) براي حجامت توصيه شده است .

با توجه به روايات مختلف و متعدد ، حجامت در روزهاي هفتم ، چهاردهم ، هفدهم ، نوزدهم ، و بيست و يكم ماه قمري به عنوان بهترين روزها تاكيد شده است .

با توجه به روايات مختلف و تطبيق آن با تاثير جاذبه ماه مي توان چنين نتيجه گرفت كه دهه دوم هر ماه قمري براي حجامت بهتر از ساير ايام ماه است .

حجامت در هفته :

احاديث و روايات فراواني پيرامون حجامت در هفته وجود دارد و برخي روزها هفته براي حجامت توصيه بيشتري شده اند . آنچه در احايث مختلف وجود دارد استحباب حجامت در روز دوشنبه و پنجشنبه و نهي آن در روز جمعه مي باشد .

ـ ذكر اين نكته مجدداً لازم است در صورتي كه وضعيت بيمار ايجاب كند و ضطراري وجود داشته باشد بر طبق روايات معصومين بادادن صدقه و تلاوت آيه الكرسي و ذكر صلوات ، حتي در روز جمعه نيز مي توان حجامت نمود . ساعات مناسب جهت انجام حجامت :

بهترين ساعات روز براي حجامت ساعت دوم و سوم پس از طلوع خورشيد و ساعات نزديك به غروب مي باشد.

 

آيا حجامت فقط براي بيماران مفيد است ؟

پاسخ اين سوال منفي مي باشد . همانطور كه از احاديث متواتر مشخص است و تجربه و تحقيقات نيز آن را به اثبات رسانده است يكي از مهمترين اثرات حجامت تاثير در پيشگيري از بيماريهاست و تقدم پيشگيري بر درمان بر همگان مبرهن و آشكار است .

مشاهدات پزشكان مجرب عضو (( موسسه تحقيقات حجامت ايران )) مويد اين مطلب است كه سالمنداني كه به طور مرتب جهت پيشگيري از بيماريها حجامت شده اند داراي سيستمهاي دروني سالمتري نسبت به ساير افراد مي باشند . البته تحقيق علمي و دقيقي به صورت گذشته نگر بر روي اين افراد انجام نشده است كه با عنايت خداوند ـ انشاءا... ـ در آينده اي نزديك انجام خواهد شد .

همانگونه كه پيشتر نيز گفتيم پيامبر اسلام ( ص ) فرمودنده اند كه حجامت در روز سه شنبه هفدهم ، نوزدهم و يا بيست يكم ماه قمري صحت بخش بيماري يك سال است .

مشابه اين حديث ـ كه بر بعد پيشگيري حجامت تاكيد دارد ـ به گونه هاي مختلف از معصومين ( ع ) به طور متواتر و فراوان در كتب معتبر روايي موجود مي باشد .

در حديث معراج نيز آمده است (( يا محمد ! احتجم و امر امتك بالحجامه )) يعني اي محمد ( ص ) حجامت كن و امتت را به حجامت امر كن .

با توجه به اين حديث شريف نيز در مي يابيم كه حجامت براي همه امت پيامبر توصيه شده است ، نه فقط بيماران .

چه افرادي را نبايد حجامت نمود ؟

حجامت پيشگيرانه خطر آفرين نيست و با رعايت اصول صحيح مي توان آن را حداقل سالي دو مرتبه در فصل بهار و پاييز انجام داد . ولي حجامت به منظور درمان ، اگر توسط افراد غير پزشك و غير مطالع انجام شود ممكن است نه تنها موجب درمان نگردد بلكه مشكلاتي را نيز براي بيمار ايجاد كند. ـ تجربه نشان داده است كه براي افراد ذيل نبايد حجامت انجام شود :

1- افرادي كه طبق تعريف طب سنتي در گروه بلغمي مزاجها قرار مي گيرند. در اين افراد ابتدا بايد غلبه بلغم را با برنامه غذايي و تجويز مسهل رفع نموده و سپس حجامت انجام داد .

2- زنان باردار تا پايان ماه چهارم حاملگي ( تشكيل كامل جنين )

3- حجامت زنان در ايام عادت ماهانه ( رگل) به خصوص در اواخر عادت ممكن است موجب افت شديد فشار خون و مشكلات ديگر شود .

4- افراد دچار مشكلات انعقادي مثل كمبود پلاكت و هموفيلي

5- عده اي از پزشكان معتقدند كه در افراد دچار فشار خون خيلي بالا ابتدا بايد فشار خون را كنترل نمود و سپس اقدام به حجامت كرد.

اما عده اي ديگر از پزشكان نيز معتقدند كه حجامت اين افراد هيچ مانع و خطري ندارد و حجامت را باعث تعديل فشار خون اين افراد مي دانند.


aa narimany

روش وانواع حجامت

انواع حجامت

در كشور هاي غربي حجامت تقريباً با 10 روش انجام مي شود . ولي در طب سنتي ايران حجامت به طور كلي به دودسته تقسيم مي شود .

1- حجامت خشك ( بادكشي ) :Dry cupping

2- حجامت تر : Wet cupping

حجامت خشك : نوعي حجامت است كه در آن خوني از بدن خارج نمي شود ، بلكه تنها عمل مكش ( Suction) روي پوست انجام مي شود . حجامت خشك خود بر دو قسم است :

الف : سرد و خشك ـ ب ـ گرم و خشك

حجامت گرم و خشك در فرهنگ عامه اصطلاحاً به كوزه يا ليوان گذاري معروف مي باشد . حجامت خشك در نقاط مختلفي از بدن انجام مي شود و در درمان بسياري از دردها و بيماريها نقش موثري دارد . اينگونه از حجامت موجب انبساط عروق و رفع انسداد آنها و تحريك ديواره مويرگها مي شود و در افزايش توان سيستم ايمني بدن نقش مهمي دارد .

حجامت تر : اين نوع از حجامت با خارج نمودن مقداري از خون بيمار همراه مي باشد . مواضع توصيه شده جهت انجام حجامت تر در مكاتب مختلف طب سنتي متفاوت مي باشد . اما در طب اسلامي مواضع زير بيشتر تاكيد شده است .

1- حجامت عام : بين دو كتف ، حدود مهره هاي سوم و چهارم سينه اي T3 و T4 انجام مي شود و در احاديث و روايات با عنوان (( حجامت منافع )) نام برده شده است .

2- حجامت سر : محل اين حجامت يك وجب شخص حجامت شونده از نوك بيني تا فرق سر مي باشد . اين گونه از حجامت با تكنيك خاصي انجام مي شود و در روايات با عنوان (( حجامت نجات بخش )) نام داده شده است .

3- حجامت كمر يا چمابند : اين حجامت در گودي كمر ، حدود مهره S1 انجام مي شود و از آن در روايات با نام (( حجامت رهاننده )) ياد شده است .

امام صادق ( ع ) فرمودند : رسول خدا ( ص ) در سه نقطه حجامت مي فرمود : سر ، بين دو كتف و كمر

4- حجامت ساقها : در يك وجب بالاتر از قوزك ، پشت دو ساق انجام مي شود .

5- حجامت نقره : در گودي گردن انجام مي شود و مختص اطفال مي باشد . انجام اين گونه از حجامت براي بزرگسالان به علت احتمال ايجاد فراموشي نهي شده است .

6- حجامت چانه

7- حجامت پشت گوش

8- حجامت موضعي : بر اساس تشخيص پزشك و نوعي بيماري در موضع خاصي انجام مي شود . از جمله حجامت روي كفلها ، اطراف مقعد ، روي رانها ، حجامت كليه ، قاعده ريه ، حجامت كبد . .....

9- حجامت خورشيدي : در واقع همان حجامت عام است ، با اين تفاوت كه براي آماده نمودن بيمار و هدايت خون به موضع حجامت ، قبل از انجام حجامت تر ، اطراف موضع حجامت با بادكش لغزان تحريك شده و سپس حجامت انجام مي شود .

توجه : براي آماده سازي بهتر موضع حجامت ـ جهت حصول نتيجه بهتر از حجامت نوعي خشك يا تر ـ مي توان موضع حجامت را با روغن زيتون ، روغن سياهدانه و يا گل بنفشه چرب نمود .

 

روش انجام حجامت

پس از معاينه دقيق فرد توسط پزشك ، در صورتيكه انجام حجامت براي وي لازم و نافع تشخيص داده شود . فرد به حالت چهار زانو روي تخت مي نشيند ( البته برخي معتقدند حجامت سر به صورت خوابيده و حجامت ساق ها به صورت ايستاده بايد انجام شود )

سپس پزشك محل انجام حجامت را با بتادين و يا الكل ضد عفوني نموده و يك ليوان يك بار مصرف ـ مخصوص حجامت ـ را بر موضع حجامت قرار مي دهد . آنگاه با دستگاه مكش ، هواي درون ليوان تخليه مي شود . خلاء ايجاد شده در ليوان و وجود فشار هواي محيط سبب كشيده شدن پوست بيمار به داخل ليوان مي شود و ليوان در محل خود ثابت و مستحكم مي شود . ( مقدار مناسب براي كشيدن شدن پوست به درون ظرف مكش به ميزان 1 تا 5/1 سانتي متر از بالاترين حد گنبد پوست مكيده شده تا لبه ظرف مكش است . )

مرحله باد كش گذاري

 عمل بادكشي به مدت 3 تا 5 دقيقه بر سطح پوست ادامه مي يابد . اين عمل علاوه بر ايجاد احتقان و التهاب در موضع ، باعث تجمع مواد سبك خون مويرگي در موضع حجامت مي شود .

در ادامه پزشك معالج ليوان را از موضع حجامت جدانموده و با يك تيغ يكبار مصرف استريل جراحي چند خراش پوستي سطحي به عمق نيم تا يك ميلي متر به صورت مايل در موضع حجامت ايجاد مي نمايد . سپس مجدداً ليوان مخصوص حجامت در موضع حجامت گذاشته مي شود و خون توسط بادكش به ليوان حجامت مكيده مي شود .

عمل تخليه و بادكش 3 تا 5 مرتبه و هر بار به مدت 3 تا 5 دقيقه انجام مي پذيرد . لذا عمل حجامت به طور متوسط بين 15 تا 20 دقيقه به طول مي انجامد .

در مجموع مراحلِ انجام حجامت ، حداكثر 50 تا 75 ميلي ليتر خون از بدن شخص خارج مي شود . ( البته در حجامت سر ، كمر و ساقها معمولاً مقشدار خون خارج شده كمتر است ) لازم به ذكر است بدن انسان قادر است در مدت زمان بسيار كوناهي اين مقدار خون را بازسازي و جايگزين نمايد .

پزشك سپس موضع حجامت را پاكسازي نموده و با گازاستريل پانسمان مي نمايد.

در اينجا ذكر چند نكته ضروري به نظر مي رسد .

- عمل بادكشي در حجامت موجب بي حسي نسبي موضع مي شود . لذا حجامت تقريباً بدون درد مي باشد .

- به دليل سطحي بودن خراشها ، پس از پانسمان نمودن ، موضع حجامت دچار خونريزي مجدد نمي شود . در بيش از يكصد هزر مورد حجامت انجام شده در شعب موسسه تحقيقات ايران حتي يك مورد خونريزي و عفونت موضع حجامت گزارش نشده است .

- در سطح پوست بدن انسان ، خطوطي فرضي موسوم به (( خطوط لانگر)) وجود دارد كه اگر برشهاي پوستي با زاويه اي خاص و به موازات اين خطوط انجام شود ، اثر بسيار كمي از برش بر پوست باقي مي ماند . با رعايت اين اصل و ايجاد خراش با زواياي خاص ، حداكثر پس از يكماه ( با توجه به وضعيت پوست بيمار) از انجام حجامت ، هيچ اثري در موضع حجامت باقي نمي ماند .

  روش انجام حجامت خشک

در روش حجامت گرم وخشک روش بادکش گذاری حتما به شيوه خلائ کرمايی انجام می گيرد (با گذاشتن پنبه در حين سوختن در ته ليوان وگذاشتن ليوان بلافاصله در موضع ).در تصوير اين روش را به وضوح می بينيد .

 


aa narimany

 

مباني تئوريك حجامت

درزمان حاظرامكان نداردكه بفهميم چگونه تجربه هاي نامعلوم وتصادفي انسان گسترش يافته ونتايج آنهااز نسلي به نسل ديگرمنتقل گرديده است.به طورمسلم،اجداد پيش ازتاريخ انسان،گياهان وموادديگرراموردتجربه قرارداده وبرحسب سودوزيان حاصله آنها راتقسيم كرده اند.بيش از پيدايش تاريخ،علوم پزشكي جنبه ي نيمه تجربي ونيمه دارويي داشته وبيشترجادوگران به اين صرفه مي پرداخته اند.

بااينكه امروز اثرات شگرف ومعجزه آساي حجامت براي بسياري از پژوهشگران وپزشكان در داخل وخارج ازكشور محرزشده است،امامتاسفانه هنوزچگونگي تاثير حجامت بطوركامل مشخص نشده است.در اينجا به پاره اي از تئوريهاي موجوددرموردمكانيسم تاثير حجامت اشاره مي كنيم:

.

1- حجامت عام كه محل آن در بين دوكتف درمجاورت مهره هاي پشتي4تا8مي باشد .( دربسياري از مكاتب طب مكمل اين مركز به عنوان مركز ثقل بدن شناخته شده است) اين مركزبيشترين نزديكي رابا غد د لنفاوي مركزي بدن مثل گردن، زير بغل سينه وشكم وهمچنين با تيموس دارد.

حجامت باتاثيربراين مراكز وازجمله برتيموس كه ازمهمترين مراكز آموزشي سلولهاي دفاعي بدن است وپس ازايجاد التهاب توسط بادكشهاي اوليه وفراخوان سلولهاي دفاعي ضمن تحريك سيستم ايمني نقش تنظيم كننده سيستم ايمني را باخروج سلولهاي ايمني نابجا،ايفامي كند. اين مسئله باوجود لاينحل بودن بيماريهاي ايمني (چه نقص ايمني،چه بيش فعالي سيستم ايمني معروف به بيماريهاي خود ايمني) نقش به سزايي دردرمان بيماريهاي آسم،روماتيسم وبيماريهاي خودايمني ديگردارد. درضمن حجامت ترافيك لنفاوي رابا ايجادفشار منفي كنترل نموده وباعث افزايش حركت لنف دراين سيستم مي شود.اين مسئله با توجه به اين نكته كه پيش در آمد آسيب هاي سلولي التهابهاي نابجا وبيش از حد طول كشيده مي باشد قابل توجه است .چرا كه در مواردي كه التهاب طول كشيده داريم براي بيمار درد و ورم وعوارض بعد از أن مشكل ساز است . حجامت با اين مكانيسم (تعديل سيستم ايمني ومهمتر از آن ،كاهش ترافيك لنفاوي از راهتخليه بهتر سيستم لنفاوي )نقش مهمي را در اين زمينه بازي مي كند . درمان بسياري از اين حالات در طب كلاسيك داروهاي ضد التهابي استروئيدي (كورتونها )وداروهاي ضد التهابي غير استروئيدي ( انسايدها) مي باشد كه داروهاي بسيار پر عارضه و در پاره اي از موارد كم اثري مي باشد .

2- حجامت باتصفيه ي خون،مواد زائد مضر سموم راازخون خارج مي كند.اين مسئله نيزباتوجه به تاثيرخون خروجي حجامت از لنفاتيكها ومويرگهاقابل بحث است.درفراخوان سلولي باايجادالتهاب ناشي ازبادكش اوليه،بسياري ازسلولهاي اضافي،زائدوسموم به اين منطقه فراخوانده ميشوندكه بازدن تيغ،اين سلولهاومواداضافي ازبدن خارج مي شود.

3- يكي ازمواردجالب تاثيرحجامت،اثرضددردحجامت مي باشد.امروزه دردهاي مزمن به عنوان يكي از معضلات علم پزشكي شناخته ميشود.حجامت با آزادكردن يك سري مواد ضد درد دروني بدن (اندورفين) نقش اساسي دررفع درد دارد.ازآنجايي كه مشاهده كرده ايم بلافاصله بعد از اتمام حجامت تمامي درد ها از بدن بيرون ميرود وبعلاوه بيماراحساس نشاط وسبكي دربدن دارد،نتيجه گرفته ايم كه اين تاثيرسريع علتي جز آزاد شدن مواد ضد درد دربدن ندارد.كه درراس اين مواد مورفين هاي دروني بدن (اندورفين ها) مي باشد .بعلاوه خروج مواد ايجادكننده دردكه بيشترهمان عوامل التهابي مي باشد نيز در رابطه با اثر ضد درد حجامت قابل بحث مي باشد .

همان گونه كه مي دانيم درد بوسيله چند مكانيسم ايجاد مي شود:

اول التهاب ، دوم ايسكمي ( نرسيدن خون ودرنتيجه عدم تغذ يه ارگان مورد نظر) . درمورد اول توضيح داده شد كه حجامت چگونه در اين زمينه تاثير دارد.

درمورددوم بايدمتذكرشد كه بسياري از ارگانها به دليل مشكلات عروقي،غلظت خون ياسايرعلل ،خون رساني خوبي ندارندوبدن اين خون نرسيدن را به وسيله ا پمالسهاي درد به فرد هشدار ميدهد. مشخص شده است حجامت با تحريك جدار مويرگ ومكش منفي لنفاتيك ها ،گردش خون اين ارگانهاي بدن خصوصا عضلات را تقويت مي بخشد . اين اثر بدون انجام خونگيري (حجامت گرم وخشك) نيز مقدور است . بدين ترتيب كه با مكش گرم در ليوانهاي خاص وگذاردن آن بر روي مناطق دردناك خصوصاً در قسمت عضلاني آن، خون رساني عضو بهترودر نتيجه دردهاي حاصل ازايسكمي برطرف مي شود .بعلاوه حجامت باكاهش غلظت خون كه تراكم سلولي رادرمويرگهاكاهش داده،اكسيژن رساني را بهبود بخشيده وبارقلب وريه را نيز تعديل ميكند كه اين اثر در مورد بيماريهائي كه به علت افزايش بار قلب (افزايش اورلود )در رگها ايجاد شده مي تواند مفيد باشد .

5- يكي ديگر ازتاثيرات شگرف حجامت برروي بيماريهاي مغز و اعصاب مي باشد.حجامت با تاثير بر روي نوروترانسميتر هاي مغز وضمن تعديل ساخت آنها بسياري از بيماريهائي كه بسبب كمبود يا بيشبود ترشح ساخت اين مواد از مغز وسيناپسها مي باشد را درمان مي كند .در اين مورد مي توان به بيماري افسردگي اشاره كرد كه به علت كاهش ترشح نوروترانسميتر هاي نوراپي نفرين و سروتونين در سيناپسها مي باشد . حجامت بر ترشح سروتونين تاثير ويژه دارد .سروتونين علاوه بر اثر ضد افسردگي در درمان ميگرن واختلالات خواب نيز تاثير بسزائي دارد .بزودي گزارش چندين بيمار درمان شده ميگرن وسندرم خستگي مزمن( بصورت اختلال خواب وپر خوابي ) در وبلاگ ارائه مي شود .


aa narimany

گزارش درمان يک بيمار با حجامت

در اين مبحث چند بيمار(case ) درمان شده بوسيله طب سنتی خصوصا با حجامت ارائه می شود : 

گزارش يك مورد درمان هيپر ليپيدمي شديد

(wet cupping)بوسيله حجامت

 

 

بيمار خانم س الف ?28 ساله با شكايت درد زير شكم وكمر به كلينيك ما مراجعه نمود .بيمار سابقه سقط در چند مورد و يك حاملگي ناموفق داشته است . در شرح حال طب سنتي بيمار مزاج پايه صفراوي با افزايش مختصري در دم (دموي مزاجي ) داشت . در بررسي روتين به عمل آمده از بيمار طي آزمايشات بيوشيميائي تري گليسيريد بيمار 812 و كلسترول وي 190 بوده وساير وي مشكل خاصي نداشت .بيمار بدليل تري گليسيريد بالا درمانهاي مختلف داروئي دريافت كرده بود وكماكان طي آزمايشات مختلف كاهش محسوسي در ميزان تري گليسيريد نداشته است .

در كلينيك ما بدون انجام هر گونه درمان داروئي (گياهي وشيميائي )وضمن قطع داروهاي مصرفي بيمار حجامت عام انجام شد . پس از انجام حجامت اول آزمايشات روتين درخواست شد . بيمار پس از 20 روز مراجعه وضمن احساس سبكي و رفع كمردرد وساير مشكلات باليني با داشتن تري گليسيريد 615 و كلسترول 177 با يكبار حجامت كاهش محسوسي (200 واحد )در ميزان تري گليسيريد داشت .در ضمن در ميزان كلسترول هم كاهش داشت كه اين كاهش محسوس ومعني دار بود . با انجام حجامت دوم وسوم به ترتيب پس از گذشت 20 روز و 50 روز از حجامت اول، آزمايشات تري گليسيريد وكلسترول براي بيمار در خواست گرديد كه اين آزمايشات به شرح ذيل بود :

تري گليسيريد 290 و كلسترول 145 كه كاهش تري گليسيريد نسبت به سري اول 520 واحد و كلسترول 50 واحد (پس از سه بار حجامت ) بود . بيمار پس از چند ماه پيگيري ،ز تمام مشكلات كلينيكي رهايي يافته بود . براي ادامه درمان بيمار پرهيز در رژيم غذايي ،ورزش ،مصرف سيرطبيعي يا قرص آن )تجويز شد .


aa narimany

مبانی طب سنتی (۳)

در طب سنتي همان طوركه قبلا ذكر شد اصل بر اصلاح مزاج است .بر اساس اين اصل آنچه باعث بيماري مي شود اختلالات مزاجهاست .در اين طب بجاي درمان علامتي اصل بر اساس اخراج خلطهاي فاسد است . در طب سنتي اعتقاد بر اين است كه همان طور كه طبيعت از 4 ماده اصلي آب ،هوا ،آتش وخاك تشكيل شده است اين مواد با تغذيه از طبيعت در بدن در صورت عدم تعادل با تركيب هايي كه بدن از آن مواد ساده مي سازد خلط هاي ي مي سازد كه به اعتقاد طب سنتي باعث بيماري مي شود . اين اخلاط فاسد عبارتند از دم (خون ) ،بلغم ، صفرا وسودا كه قبلا مفصلا توضيح داده شده است .

در طب سوزني هم بيماري براثر عدم تعادل (بيش يا كمي دو انرژي متضاد و طبيعي) ين ويانگ مي دانند . آنها معتقدند در بدن انسان انرژي از طريق 14 كانال يا مريدين در حركت است و هر مريدين با يكي از ارگانهاي بدن در ارتباط است وبيماري وقتي ظهور مي كند كه در مسير يك يا چند مريدين ،گرفتگي يا اختلالي حاصل شود .در حقيقت طب سوزني نيز با خاستگاه مشتركي با طب سنتي ايراني ويوناني بيماري را حاصل مسدود شدن منافذ بدن از مواد اضافي مي داند

از آنجا كه زمان درخشش طب سنتي ايران زبان علمي روز عربي بوده است ،ترمينولوژي واصطلاحات اساسي اين طب نيز عربي بوده است از اين رو اين حالتي كه توضيح داده شد به اعتقاد حكماي طب سنتي "سده شدن (انسداد )مسامات بدن (منافذ خروجي بدن كه مترادف با مريدينهاي طب سوزني ميباشد )از خلط غالب " ناميده مي شود . كه در طب سوزني با تحريك نقطه يا نقاط مشخصي كه روي اين مريدينها هستند ، بوسيله سوزن باعث جريان انرژي ،باز شدن مسير مريدينها مي شود . اصول اساسي درمان در طب سنتي كه شامل تجويز داروهاي گياهي ،حجامت، فصد، اماله، تنقيه قي سعوط و... مي باشد نيز همه به نوعي بر اساس امر تخليه خلط فاسد است .حكيم جرجاني در كتاب ارزشمند ذخيره خوارزمشاهي همه اين موارد را با عنوان كلي "استفراغ "ذكر مي كند وهمه آنها را بتفصيل توضيح مي دهد .در يك جلسه مجزا به اين نكات ارزشمند كتاب "ذخيره خوارزمشاهي" كه تنها كتاب طب سنتي به زبان فارسي مي باشد اشاره مي شود .

در همه موارد مذكور اصل درمان بر اين اصل متكي است . به طوريكه در تجويز داروهاي گياهي ضمن توجه به اين اصل از بين بردن خلطهاي غالب ايجادكننده آن بيماري وسپس دفع آن از طريق مسهل آن خلط اساس درمان است .يا در حجامت اصل آن بر اساس دفع خون اضافي يا خلط دم استوار است يا در فصد براي خروج خلط هاي متراكم سودا وبلغم تلاش مي شود يا در قي واماله وتنقيه اصل براساس پاكسازي خلط غالب از دستگاه گوارش است . لذا با توجه به اين كه كداميك از اخلاط فاسد در بدن تجمع يافته اند ،كدام منفذ (مسامات) بسته شده يا اين خلط فاسد از كدام منفذ بهتر تخليه مي شود ،تصميم به درمان بر اساس موارد ذكر شده گرفته مي شود .در اين مورد با توجه به اينكه امروزه بيماريهاي گوارشي شيوع زيادي پيدا كرده مفصلا در جلسه بعدي خواهم نوشت


aa narimany